Vergi denetim süreçlerinde yapay zeka ve büyük veri analitiğinin kullanımı, 2027-2029 dönemini kapsayan yeni Orta Vadeli Program ile genişletiliyor. Program kapsamında kayıt dışı ekonomiyle mücadele ve vergi kayıp kaçağının önlenmesi amacıyla teknoloji destekli yöntemler daha etkin hale getirilecek. Bu çerçevede denetim mekanizmasının veriye dayalı bir yapıya kavuşturulması, karar süreçlerinin hızlandırılması ve saha denetimlerinin daha isabetli noktalara yönlendirilmesi bekleniyor. Vergi ihbarlarının değerlendirilmesinden riskli mükelleflerin tespitine kadar birçok alanda yapay zeka destekli sistemlerden yararlanılacak. Altın, gayrimenkul, otomobil ticareti ve kayıt dışı istihdam gibi alanlar da teknolojik takibin kapsamına alınıyor. Böylece vergi tabanının genişletilmesi ve vergide adaletin güçlendirilmesi hedefleniyor.
Kayıt dışı ekonomiyle mücadelede önemli bir veri kaynağı olan ihbarların işlenmesi için yeni bir sistem kurulacak. Yapay zeka destekli ve bilişsel karar üretimine dayanan İhbar İşleme Sistemi (VDK-İHS) devreye alınacak. Bu sistem sayesinde vergi ihbarlarının denetim süreçlerine aktarılmasında teknolojik imkanlardan daha fazla faydalanılması amaçlanıyor. Ayrıca büyük veri üzerinden yürütülecek analizlerle sektörel, finansal ve tematik riskler belirlenecek. Elde edilen bulgular ilgili kurumlarla paylaşılacak. Denetimlerde üçüncü taraflardan sağlanan idari veriler de kullanılacak.
Riskli görülen sektörler ve mükelleflere yönelik farklı denetim teknikleri uygulanacak. Mükellef analizi ve seçimi, Risk Analiz Sistemi (VDK-RAS) üzerinden yapılarak denetimler sürdürülecek. Yıllık gelirlerin doğru beyan edilmesine yönelik hasılat denetimlerine devam edilecek. Teknoloji destekli denetimlerin bir diğer ayağını kayıt dışı istihdam oluşturuyor. Prim tabanının genişletilmesi amacıyla, çalışanların bildirilmeyen kazançları ile ücret ödemeleri mercek altına alınacak; veri analizine dayanan ve riski yüksek noktalara öncelik veren denetimlerin sıklığı artırılacak. Ayrıca kayıt dışı ekonominin ne büyüklükte olduğunun tespit edilebilmesi ve vergi açığının hesaplanabilmesi için gerekli analiz altyapısı geliştirilecek.
Dijital ekonomi ve yeni iş modelleriyle ortaya çıkan faaliyetlerin kayıt altına alınması için yeni uygulamalar hayata geçirilecek. Halihazırda farklı alanlarda kullanılan teknolojik takip sistemleri de mücadelede kritik rol oynayacak. Depozito Bilgi Yönetim Sistemi, Kıymetli Maden Takip Sistemi, İnşaat Demiri İzleme Sistemi, Ulusal Taşıt Tanıma Sistemi ve Bandrollü Ürün İzleme Sistemi gibi yapılar üzerinden ekonomik faaliyetlerin daha etkin izlenmesi hedefleniyor. Organize vergi kaçakçılığına yönelik soruşturmalarda kurumlar arası işbirliği güçlendirilirken gayrimenkul işlemlerinin gerçek değerler üzerinden yapılması da sağlanacak.
