Aynı şehirde, aynı akşam gerçekleşen üç farklı etkinlik, kültür tanımının sınırlarını tartışmaya açıyor. Devlet Opera ve Balesi’nde La Traviata sahnelenirken, belediye kültür merkezinde yerel bir halk müziği topluluğu dinleyiciyle buluşuyor. Şehrin başka bir salonunda ise popüler bir sanatçının konserine katılan kalabalık, şarkılara hep birlikte eşlik ediyor. Bu üç etkinlik de insanların gönüllü olarak bir araya geldiği, ortak bir duyguya ortak olduğu anlar olarak dikkat çekiyor. Salona giren herkes, bir süreliğine gündelik telaşını geride bırakıp sahneye yöneliyor; ışıklar sönüyor, müzik başlıyor ve orada bulunan herkes aynı ana tanıklık ediyor. Bu deneyim, mekânın büyüklüğünden ya da biletin fiyatından bağımsız olarak, insanı kendi hayatının dışına taşıyan bir paylaşım yaratıyor.
Ertesi sabah gazetelerin kültür-sanat sayfaları, bu etkinlikleri çoğunlukla farklı kategorilerde ele alıyor. Opera temsili sanat başlığı altında eleştiri yazılarına konu olurken, halk müziği dinletisi geleneksel kültür kapsamında haberleştiriliyor. Popüler konser ise çoğu zaman magazin ya da eğlence sayfalarına yönlendiriliyor. Oysa üç etkinlikte de izleyiciler bir araya geliyor, bir şey dinliyor, izliyor ve ardından gündelik hayatlarına dönüyor. Haber metinlerinin dili de bu ayrımı besliyor: birinde “eser” ve “yorum” kelimeleri geçerken, diğerinde “şarkı” ve “hayran” ifadeleri kullanılıyor. Aynı gece yaşanan benzer bir deneyim, ertesi gün bambaşka başlıklar altında okura sunuluyor.
Bu görünmez hiyerarşiyi kimin kurduğu sorusu, kültür alanındaki temel bir tartışmayı gündeme getiriyor. Bir eseri yüksek sanat, bir başkasını popüler kültür, bir üçüncüsünü halk kültürü olarak sınıflandıran şeyin yalnızca estetik nitelikler mi olduğu yoksa bu nitelikleri değerlendirenlerin toplumsal konumunun mu belirleyici olduğu sorgulanıyor. Opera binasının kapılarından girildiğinde kültür alanına dahil olunup olunmadığı, bir düğün salonunda zeybek oynandığında bu alanın dışına çıkılıp çıkılmadığı tartışılıyor. Bir senfoni orkestrasını dinlemek kendiliğinden kültürel faaliyet sayılırken, milyonlarca insanın izlediği bir televizyon dizisi üzerine konuşmanın neden aynı entelektüel ciddiyetle ele alınmadığı sorusu yanıt bekliyor. Bu soru, kültür alanına kimin girebileceğini ve kimin sesinin duyulacağını da belirliyor aslında.
Kültür kelimesi gündelik dilde masum ve nötr bir kavram gibi görünse de pratikte durum farklılaşıyor. Sözlükte bir toplumun sanatını, geleneklerini, değerlerini ve yaşama biçimlerini kapsayan geniş bir tanım sunuluyor. Fakat hangi eserin değerli bulunup müzeye alınacağı, hangisinin unutulmaya bırakılacağı belirlendiği anda mesele estetikten çıkıp siyasete dönüşüyor. Her kültür tanımı, görünmez fakat etkili bir sınır çiziyor. Bu sınırın içinde değerli, korunmaya ve arşivlenmeye layık görülenler kalırken, dışında kalanlar sıradan, ticari ya da önemsiz olarak damgalanıyor. Sınırın nerede çizileceği ise hiçbir zaman yalnızca sanatla ilgili bir mesele olarak kalmıyor; iktidar ilişkileri, sınıf farkları ve kurumsal çıkarlar bu kararın arka planında belirleyici rol oynuyor.
