Okul gıdalarının saklanma koşulları ve hijyen standartları konusunda uzmanlar, velileri ve işletmecileri daha dikkatli olmaya çağırıyor.
Geçtiğimiz günlerde meydana gelen ve Şanlıurfa’da 25 öğrenci zehirlendi başlığıyla gündeme oturan üzücü olay, okul gıdalarının güvenliğini tekrar tartışmaya açtı. Gıda mühendisleri ve doktorlar, benzer vakaların yaşanmaması için alınması gereken hayati önlemleri sıraladı.
Soğuk Zincir Kırılırsa Ne Olur?
Gıda zehirlenmelerinin en büyük sebeplerinden biri, soğuk zincirin kırılmasıdır. Özellikle sandviç gibi içerisinde mayonez, tavuk veya şarküteri ürünü barındıran gıdalar, +4 derecenin üzerindeki sıcaklıklarda hızla bozulur.
Şanlıurfa gibi sıcak iklime sahip şehirlerde bu risk iki katına çıkmaktadır. Sabah hazırlanan bir sandviç, öğle saatine kadar oda sıcaklığında bekletilirse, içerisinde milyonlarca zararlı bakteri üreyebilir. Bu bakteriler gözle görülmez, kokmaz ama ciddi zehirlenmelere yol açar.
Uzmanlar, okul kantinlerinde ve yemekhanelerinde dijital termometre kullanımının zorunlu olması gerektiğini vurguluyor. Dolap sıcaklıklarının gün boyu takip edilmesi ve kayıt altına alınması, gıda güvenliğinin ilk kuralıdır.
Şanlıurfa’da 25 Öğrenci Zehirlendi Vakası Nasıl Önlenebilirdi?
Yaşanan olayda menüde yer alan çorba ve sandviç, doğru koşullarda saklansaydı bu tablo ortaya çıkar mıydı? Muhtemelen hayır. Şanlıurfa’da 25 öğrenci zehirlendi haberi, aslında basit ihmallerin ne kadar ağır sonuçlar doğurabileceğini gösteriyor.
Sıcak yemeklerin servise kadar 65 derecenin üzerinde tutulması gerekir. Ilık ortamda bekleyen çorbalar, “Bacillus cereus” gibi toksin üreten bakteriler için ideal bir yuvadır. Bu bakteriler ısıya dayanıklı toksinler üreterek, tekrar ısıtılsa bile zehirleme etkisini kaybetmez.
Okul yönetimlerinin yemek firmalarından “şahit numune” talep etmesi yasal bir zorunluluktur. Her öğünden alınan 250 gramlık numuneler, 72 saat boyunca saklanmalıdır. Bu uygulama, olası bir zehirlenme durumunda kaynağın hızlıca tespit edilmesini sağlar.
Çocuklara Gıda Okuryazarlığı Eğitimi Verilmeli
Veliler çocuklarını gıda güvenliği konusunda nasıl eğitebilir? Çocuklara, paketi açılmış, rengi değişmiş veya kötü kokan gıdaları tüketmemeleri öğretilmelidir. “Son kullanma tarihi” kavramı, ilkokul çağından itibaren çocuklara anlatılmalıdır.
Açıkta satılan, ambalajsız gıdalardan uzak durulması gerektiği konusunda çocuklar bilinçlendirilmelidir. Özellikle el hijyeni, zehirlenmelerin önlenmesinde kilit roldedir. Yemekten önce ellerin yıkanması alışkanlığı, dış kaynaklı bulaşmaları engeller.
Okullarda düzenlenecek seminerlerle öğrencilere sağlıklı ve güvenli beslenme kültürü aşılanabilir. Kendi sağlığını korumayı öğrenen bir çocuk, kantinde gördüğü olumsuzluğu idareye bildirebilir.
İşletmecilere Düşen Görevler
Okul kantini ve yemekhane işletmecileri, ticari kaygıdan önce insan sağlığını gözetmelidir. Personel hijyeni, gıda güvenliğinin temel taşlarından biridir. Hasta personelin mutfakta çalıştırılmaması, bulaşıcı hastalıkların yayılmasını önler.
Çapraz bulaşma riskine dikkat edilmelidir. Çiğ et doğranan bıçak ve tahta ile, pişmiş gıda veya salata malzemesi hazırlanmamalıdır. Bu basit kuralın ihlali, ölümcül bakterilerin gıdalara geçmesine neden olabilir.
Temizlik malzemeleri ile gıdaların ayrı yerlerde depolanması gerekir. Kimyasal zehirlenmeler, en az biyolojik zehirlenmeler kadar tehlikelidir.
Mevsimsel Riskler ve Önlemler
Mevsim geçişlerinde gıdaların dayanıklılık süresi değişebilir. Özellikle yaz aylarında ve sonbaharın sıcak günlerinde, sütlü tatlılar, tavuklu ürünler ve kremalı gıdalar risk grubundadır. Menü planlaması yapılırken hava sıcaklığı göz önünde bulundurulmalıdır.
Şanlıurfa İl Sağlık Müdürlüğü ekipleri, mevsimsel risklere karşı okulları düzenli olarak uyarıyor. Riskli gıdaların menülerden çıkarılması veya çok sıkı denetim altında sunulması gerekiyor.
Su depolarının temizliği de unutulmamalıdır. Okullardaki su sebilleri ve depoları, düzenli olarak dezenfekte edilmezse, su kaynaklı salgınlara yol açabilir.
Sonuç
Gıda güvenliği zincirinin en zayıf halkası kadar güçlü olduğu unutulmamalıdır. Kayıtlara geçen Şanlıurfa’da 25 öğrenci zehirlendi olayı, tüm paydaşlar için bir uyarı niteliğindedir. Bilinçli veli, eğitimli personel ve sıkı denetim üçgeni kurulmadan, çocuklarımızın sağlığı tam anlamıyla güvende olmayacaktır.
